Professor Peter Hespel over doping

"We kunnen 's avonds voor de spiegel staan"

De dopingproblematiek kwam de jongste weken weer volop in de aandacht. Veto volgt de actualiteit op en hengelde naar de mening van professor Peter Hespel omtrent doping, zijn gevolgen en wat er aan te doen.

    Peter Hespel is professor in de inspanningsfysiologie en begeleidt onder meer de Belgische wielerploeg Quickstep-Davitamon en de nationale selecties van de BWB, die geregeld tests komen afleggen in Leuven.
Veto: Wat is doping juist, wanneer wordt een product als doping bestempeld?
Professor Peter Hespel: «Er zijn verschillende definities van doping, maar degene die het IOC (Internationaal Olympisch Comité, db) gebruikt, is de volgende: elk product dat op de dopinglijst staat, is doping... Het is een' raad van wijzen' die deze lijst samenstelt, met name de WADA (World Anti-Doping Agency, db), die na bestudering van de producten beslist het al dan niet als doping te kwalificeren.»
Veto: Wat is het eigenlijke effect van doping, is er eigenlijk altijd een positief effect?
Hespel: «Het is onomstotelijk bewezen dat middelen als EPO, dat de zuurstofopname door de spieren verhoogt, de prestaties gevoelig verbeteren. Atleten die hun opname met tien procent kunnen verhogen, zien hun VO2max -- de maximale hoeveelheid zuurstof die kan worden opgenomen per kilogram lichaamsgewicht -- ook met tien procent stijgen. Vaak worden er echter producten gekocht via Internet om op eigen houtje toe te dienen. Groeihormoon -- dat het vetpercentage reduceert en niet op te sporen is -- wordt vaak langs deze weg aangeboden. De kwaliteit van dergelijke producten is natuurlijk bedenkelijk, soms is er zelfs geen enkel spoor van het vermelde product in terug te vinden.»
Veto: Wat wordt er tegenwoordig vooral genomen?
Hespel: «Amfetamines en groeihormonen worden nog wel op grote schaal gebruikt bij amateursporters en recreanten, maar niet bij meer professionele sportlui. Althans niet in competitie, het zou me niet verbazen dat er nog wel amfetamines genomen worden om zichzelf tot trainen aan te zetten. Er is natuurlijk een voortdurende evolutie, denk maar aan de nieuwe variant van EPO, (ARA)NESP, dat al enkele keren werd aangetroffen.»

Exponentieel

Veto: Zijn er al gevolgen op lange termijn van dopingproducten bekend?
Hespel: «Dat verschilt natuurlijk van product tot product. Wanneer EPO bijvoorbeeld goed gedoseerd wordt, is het weinig waarschijnlijk dat er gevolgen op lange termijn zullen optreden, daar het eigenlijk een lichaamseigen stof is. Dat is natuurlijk een puur fysiologisch standpunt. Hetzelfde met NESP: leg de vraag of het een gevaarlijk product betreft voor aan eender welke hematoloog en hij zal je bevestigend antwoorden. Maar ik als fysioloog zou zeggen dat het geen gevaar inhoudt zolang het gecontroleerd toegediend wordt.»
Veto: Waarom wordt het wielrennen steeds zo geviseerd wanneer het over doping gaat?
Hespel: «Je kunt stellen dat universeel de meeste sporten te weinig gecontroleerd worden. Wielrennen gaat zo vaak over de tong, precies omdat de Internationale Wielerunie zoveel inspanningen levert om doping te weren vergeleken met andere grote sporten. Sinds de dopingtour van 1998 is er echt wel veel verbeterd in het wielrennen. De voetbalbond anderzijds doet bijzonder weinig, hoewel het daar eigenlijk even evident, zoniet evidenter, is dat ze zich zouden doperen als je ziet om hoeveel geld het in dat wereldje draait. Een product als EPO zou voor voetballers nuttig zijn, aangezien het ze meer uithouding en kracht oplevert. In elke sport waar veel geld mee te rapen valt of grootse prestaties kunnen worden neergezet, zal er altijd wel iemand zijn die vals wil spelen.»
Veto: Hoe verklaart u de inmenging van veeartsen bij het doperen?
Hespel: «Het gebruik van verboden middelen is gewoonweg exponentieel in die wereld, daar wordt al lang en georganiseerd gebruikt bij het vetmesten van vee. Bijvoorbeeld clembuterol, een middel dat door zowat alle Oost-Duitse sprinters genomen werd zoals na de val van de Muur is gebleken, is een anabole, dat oorspronkelijk gebruikt werd om vet te mesten.»

Fractie

Veto: Zou men strenger moeten zijn qua selectiecriteria om producten op de dopinglijst te plaatsen?
Hespel: «Het is vaak afwegen of een product op de lijst thuishoort of niet en vaak bevindt men zich in een grijze zone. Een product als creatine staat er niet op, hoewel het weldegelijk spierversterkende eigenschappen heeft. De reden dat het niet op de lijst staat is dat het ook in normale voedingsproducten zit en bij een eventuele positieve controle dus niet kan worden uitgemaakt of het al dan niet via de voeding is ingenomen. Net zoals dat bij cafeïne vaak het geval was, dat daarom nu dus niet langer tussen de verboden middelen prijkt.»
Veto: Moeten sportlui die betrapt worden strenger gestraft worden?
Hespel: «Je mag nooit vergeten dat het hier om de mensen hun beroep draait. Een schorsing van twee jaar komt dus overeen met twee jaar werkloosheid. Als je bedenkt dat je vaak maar een tiental jaar aan de top kan meedraaien, dan betekent zo'n bestraffing meteen een verlies van 20%. Je moet het aandeel van doping in een neergezette prestatie trouwens ook niet overdrijven: 95% van een prestatie is nog altijd het gevolg van talent en keihard trainen.»
    «Versta me echter niet verkeerd: dopinggebruik is verkeerd, het kan en mag niet, maar een zondaar moet sereen bestraft worden nadat hij een fair proces heeft gekregen en moet nadien een tweede kans krijgen. Nu ziet men echter vaak dat atleten al op voorhand door de media schuldig bevonden worden. Kijk naar wat er twee jaar geleden in de Giro gebeurde: het ganse peloton had zogezegd gepakt, maar wat is er achteraf hard gemaakt van al die beschuldigingen? Hetzelfde gebeurt nu met Museeuw, Planckaert en De Clercq in de zaak Landuyt -- men spreekt natuurlijk liever over 'de zaak Museeuw' (sic). De media werden getipt door het gerecht. Zoiets zou zelfs niet bekend mogen worden vind ik. Dat men zo'n zaak in stilte onderzoekt en het bekend maakt wanneer iemand aangeklaagd wordt, maar toch niet zoals het nu gebeurd is! Het lijken wel criminelen, zoals ze behandeld worden.»
Veto: Kan men topsport beoefenen zonder doping?
Hespel: «100% zeker! De moeilijkste prestatie die er op de wereld bestaat is zonder zuurstof de top van de Mount Everest bereiken. Van de weinige mensen die ooit de top haalden, is er maar een kleine fractie dat dit deed zonder zuurstof. Slechts enkelen zijn er dus tot in staat, maar ze bestaan wel degelijk...»

Honger

Veto: Hoe ziet u de toekomst? Denkt u dat doping algemeen aanvaard zal worden of dat het net uitgeroeid zal worden?
Hespel: «Het is een totale illusie dat we de sport ooit dopingvrij zullen krijgen. De mens heeft het bedriegen immers in zich, kijk maar naar de Grieken en Romeinen; toen werd ook al van alles geslikt om de prestaties te verbeteren. Er zal altijd wel iemand zijn die, door ambities of geldlust gedreven, het niet zo nauw met de regels neemt. Het andere uiterste -- meer toelaten -- zie ik ook niet gebeuren. De federaties zouden het niet kunnen verdedigen bij de fans dat ze dopinggebruik toestaan. Het IOC treedt immers steeds naar buiten in de -- naïeve -- zin van "wij zijn clean". Als je bovendien zou zeggen tegen de sportmensen "je doet maar", zullen er hoe dan ook doden vallen, ik denk dan aan wat Tom Simpson overkwam.»
Veto: Dus dan toch maar de controles opdrijven?
Hespel: «Inderdaad, zeker buiten competitie moet er meer gecontroleerd worden. Een product als EPO is immers maar drie luttele dagen op te sporen. De overheid werkt nu wel aan een plan om dergelijke controles mogelijk te maken, maar wetgeving veranderen alleen is natuurlijk niet voldoende. Er zal daarnaast geld, veel geld, in de dopingbestrijding moeten worden gestopt. En dan kan je je natuurlijk de vraag gaan stellen of dopingbestrijding een prioriteit kan zijn als je het maatschappelijk prijskaartje ervan bekijkt. In Afrika creperen ze van de honger, terwijl wij zoveel geld aanwenden om enkele rijken te controleren...»
    «Ik zou het liefst van al de jeugdcategorieën intenser gecontroleerd zien, we zijn immers maatschappelijk verplicht hen te beschermen. Het gebruik van anabolen bij kinderen van 14 à 16 jaar valt niet te ontkennen. Dit is echt misdadig en zware straffen -- eerder tegen de aanzetters ervan -- zouden hier zeer zeker op hun plaats zijn.»
Veto: Is het niet gevaarlijk om als universiteit een wielerteam te begeleiden?
Hespel: «In elke beroepsdiscipline zie je misbruiken, betekent dit dat ze verboden moet worden? Verbied de politiek dan ook maar vlug! Wij testen de renners en stellen trainingsschema's op, verder gaat onze taak niet. Toen onlangs Quickstep-verzorger Nachtergaele zei dat "indien Museeuw doping zou nemen, ze dat aan de K.U.Leuven al lang zouden gezien hebben", is er wel even wat commotie rond ons geweest, maar dat was dan ook weer de uitvergroting door de media natuurlijk die het brachten alsof wij nalatig waren geweest. Maar ik ben er gerust in: we kunnen 's avonds voor de spiegel staan.»
foto's: Pieter Baert

"95% van de resultaten is nog altijd het gevolg van talent en keihard trainen"